گزارش گردهمایی شبکه سبز گیلان به مناسبت روز جهانی تالاب ها

موضوع نشست ماهانه شبکه سبز گیلان این بار به روز جهانی تالاب ها اختصاص داشت. «بالادست و پایین دست تالاب ها، همه ما را به هم متصل می کند.» شعار سال 2009 کنوانسیون بین المللی رامسر است.این نشست روز شنبه 19 بهمن در سالن کنفرانس شرکت آب و فاضلاب استان گیلان برگزار شد.

در ابتدای این نشست مهندس حسن احمدپور رییس هیئت مدیره شبکه سبز گیلان در این مورد گفت: شعار امسال نشان گر آن است که چگونه همگی ما در هر جا که باشیم در حوزه آبگیر رودخانه ها با هم پیوند می خوریم و هر گونه فعالیتی در نواحی بالادست رودخانه ها اثر مستقیم بر مردمان ساکن در پایین دست و بالعکس دارد.

وی افزود: شعار امسال به منظور جلب توجه همگان به ضرورت حفاظت از رودخانه ها و مدیریت آن ها مطرح شده است و همه ما به نوعی وابسته به رودها و آبگیرها و تالاب ها و دیگر حوزه های آبگیر هستیم ولی یقینا معدودی از مردم از چالش ها و دشواری هایی که در مدیریت این حوزه های آبگیر وجود دارد آگاهند و تلاش ما بر این است که با اطلاع رسانی توجه همه مدیران و عموم مردم را به اهمیت تالاب ها و ارزش و منافعی که در حفاظت از آن ها به دست می آید جلب کنیم.

دکتر فتحیده استاد آب شناسی دانشگاه های دولتی و آزاد گیلان با بیان این مطلب که در طی سال های اخیر با ساخت ده ها سد در بالادست حدود 2.5 میلیارد متر مکعب آب که باید به سد سپیدرود وارد می شد الان از آن گرفته شده است گفت: وقتی باران می بارد اول باید آن سدها آبگیری شوند و بعد آب به ما برسد و این در حالی است که باید اول چند سد دیگر در استان گیلان ساخته می شد و بعد آبی که به سد منجیل می آید به جای دیگر هدایت می شد. وی گفت : بعد از انقلاب هنوز یک سد هم در استان ما کامل نشده است و از طرفی وضعیت بالادست نیز بسیار بر تالاب های ما اثر می گذارد.

دکتر محمد محمدی فتحیده با اشاره به تغییرات EC آب سفیدرود افزود: متاسفانه میزان فلزات سنگین موجود در آب از جمله جیوه نیز در قسمت هایی از تالاب دیده شده و میزان ذخیره جیوه در ماهیان افزایش یافته است که بسیار موضوع مهمی است و اگر به آن توجه نشود پیامدهای منتهی حاصل از آن خطرات بیش تری را به دنبال خواهد داشت. این استاد دانشگاه اضافه کرد: درست است که مشکلات تالاب ها یک مشکل جهانی است اما بسیاری از کشورها برنامه های خوبی را برای کاهش این مشکلات انجام داده و می دهند و ضروری است ما نیز به جد و با حساسیت، مشکلات تالاب هایمان را بررسی و در رفع آنها بکوشیم.

وی افزود: اخیراً گفته می‌شود که در قسمت شرقی تالاب انزلی سرب و جیوه دیده شده که از عناصر خطرناک است و تا 500 هزار مرتبه در ماهی جذب می‌شود.
وی ادامه داد: سرب و جیوه به وسیله رودخانه‌های گوهررود و زرجوب وارد تالاب می‌شود البته در تست‌های انجام شده روی برخی از رودخانه‌ها این موضوع منفی بود ولی اگر سرب و جیوه وجود داشته باشد، زنگ خطر است.

دکتر کریم ثابت رفتار عضو هیات علمی و مدیر گروه محیط زیست دانشگاه گیلان با تاکید بر ضرورت دید جامع گرا به تالاب ها گفت: اگر بخواهیم کارکردهای تالاب ها محقق شود نباید فقط تالاب ها را از نظر زیبایی ظاهری، زیستگاه پرندگان، ماهی ها و … ارزیابی کنیم. چون در واقع تالاب ها یک اکوسیستم با ارزش هستند که اثرات زیست محیطی، اقتصادی و اجتماعی مختلفی را بر جای می گذارند و در جهت توسعه ی پایدار لازم است دید فرامنطقه ای به تالاب ها داشته باشیم. وی ادامه داد : 22 تالاب بین المللی  ثبت شده در کنوانسیون رامسر داریم که از این تعداد 7 تالاب جزو تالاب های تخریب شده محسوب می شوند و متاسفانه تالاب انزلی یکی از آن هاست و این در حالی است که تالاب انزلی یکی از تالاب های سه گانه و مهم استان را تشکیل می دهد.

دکتر ثابت رفتار با بیان این نکته که متاسفانه مدیریت یکپارچه ای در این بخش وجود ندارد افزود: ما همه باید خود را در حفظ محیط زیست مسئول بدانیم و فقط از یک اداره انتظار نداشته باشیم که این مهم را به انجام رساند. وی اضافه کرد: به عنوان نمونه استاندارد سرانه تولید زباله برای هر نفر 600 گرم در روز است در حالی که سرانه تولید زباله در رشت بیش از 950 گرم می باشد و آن هم به صورتی که مدیریتی روی ان انجام نمی شود. از طرف دیگر شیرابه ی زباله ی دپو شده در سراوان خطر جدی است که باید برای رفع و کاهش آن تدبیر کرد.

این عضو هیئت علمی اظهار داشت : در گیلان حدود 30 درصد زباله شهری در سراوان دپو می شود ان هم با مشکلات خاص خود و بقیه در رودخانه ها ریخته می شود و این ها واقعا از جمله مشکلات و معضلات زیست محیطی استان هستند که تبعات زیادی نیز دارند.

مدیر گروه محیط زیست دانشگاه گیلان تصریح کرد: ورود فلزات سنگین از طریق صنایع به آب رودخانه ها و تالاب ها و تجمع مواد سنگین در ماهی ها باعث می شود که پیامدهای این مشکلات در چرخه تولید محیط زیست به انسان برسد و باعث افزایش بیماری های مختلف و مشکلات بسیار زیاد اقتصادی و اجتماعی بشود.

وی با تاکید بر این نکته که همه ی ما باید در پاکسازی محیط زیست نقش داشته باشیم فراهم کردن زمینه مناسب توسط مدیران مدیران ذیربط را نیز بسیار مهم ارزیابی کرد و گفت: فقط بستن چند کارخانه مشکل زیست محیطی تالاب ها را حل نمی کند بلکه باید حل مشکل تالاب را از همان مراتعی که در شیب های بالا قرار دارند و ما هیچ مدیریتی روی آن نداریم آغاز کنیم و به موارد مختلف از قبیل فرسایش خاک، از بین رفتن ذخایر جنگل ها و غیره توجه کنیم و به این که فرآیند حفاظت یک فرآیند اجتماعی است توجه داشته باشیم و همه اعم از بخش دولتی، خصوصی، دانشگاهی و آحاد مختلف مردم با این بخش درگیر شویم.

وی در بخشی دیگر گفت: در حال حاضر 60 تا 70 درصد کودهایی که در استان مصرف می شود از نوع فسفری و نیتروژنی است که دوباره وارد آب های زیرزمینی و تالاب ها و رودخانه ها می شود.

این عضو هیات علمی که در سال های دهه هفتاد مجری طرح حفاظت و بازسازی تالاب انزلی بوده در بخشی دیگر به موضوع کمبود اب اشاره کرد و گفت: منابع آبی در کشور ما تقریبا کفاف 35 میلیون نفر را می دهد در حالی که جمعیت کشور ما حدود 70 میلیون نفر است. بنابراین در قرن 21 که کمبود آب یک بحران جهانی برای خیلی از کشورهاست ما باید مصرف خود را تقریبا نصف کنیم و با اصلاح و تصفیه منابع آبی به فکر راهکار باشیم و این اشتباه است اگر فکر کنیم که محیط زیست عامل حفاظت از تالاب ها است.

مهندس رضایی خواه از مرکز تحقیقات شیلات گیلان نیز با ارایه سخنانی به برخی پیامدهای ناشی از بی توجهی به مسایل زیست محیطی گفت: مشکلات زیست محیطی زیادی در استان وجود دارد که معلوم نیست از کجا باید گفت. وی ادامه داد : توجه بسیاری از کارشناسان و محققان ذیربط به شرایط محیط زیست بالادست نشان می دهد که باید برای حل مشکلات این گونه به عوامل دیگری که تاثیرگذار هستند توجه بیشتری داشت.

مهندس رضایی خواه گفت: در بسیاری از کشورها هنگام ساختن سدها به نکات زیست محیطی برای فراهم آمدن بستر مناسب برای آبزیان توجه می شود اما در کشور ما تا کنون به این مسائل پرداخته نشده است به عنوان نمونه زمانی در تالاب انزلی 60 گونه ماهی فعال و زادور دیده می شد اما شکل طبیعی رودخانه ها به مرور آسیب دیده و حجم ورود رسوبات به پایین دست از جمله تالاب ها افزایش یافته است و از طرفی ورود مواد سمی و فلزات سنگین و کودهای مضر به تالاب مشکلات را بیشتر کرده است.

وی استفاده بهینه از وجود آزولا در تالاب، حفظ رتبه اول ایران در پرورش ماهی سرد آبی دنیا، استفاده بهینه از اعتباری که وزارتخانه در بخش استفاده از کود سالم مانند کود دامی، خمیر علوفه و ضایعات آبزی پروری لحاظ کرده است را از جمله مواردی خواند که نیاز است به آن ها توجه شود.

در ادامه ی این نشست، مهندس طهماسبی شهردار بندر کیاشهری، شهری که در مجاورت تالاب بین المللی بوجاق واقع است، آموزش و فرهنگ سازی در راستای رفع مشکلات زیست محیطی را مهم ارزیابی کرد و گفت: لازم است مدیر هر دستگاهی به وظیفه ی خود در بخش محیط زیست واقف باشد و در واقع همه ی کسانی که نسبت به جامعه احساس مسئولیت می کنند در این موضوع نقش دارند.

سپس  کلیپی که توسط اعضای کمیته فرهنگی هنری شبکه سبز درباره تالاب انزلی و روز جهانی تالاب ها فیلم برداری و تدوین شده بود به نمایش گذاشته شد.

در ادامه دکتر حمید غلامی محقق حوزه های آبخیزداری و آمایش سرزمین و رییس گروه محیط زیست و آمایش کانون توسعه و حمایت کشاورزی استان گیلان در نشست هم‌اندیشی تالاب‌ها و نقش آن در زندگی به عنوان ذخیره‌گاه زیست کره، تالاب انزلی را از نادرترین تالاب در دنیا دانست و افزود: این تالاب از ویژگی خاصی برخوردار است.
وی وصل شدن دو رودخانه آلوده زرجوب و گوهررود به تالاب انزلی را سبب نابودی تالاب عنوان کرد و اظهار داشت: زرجوب و گوهررود از آلوده‌ترین رودخانه‌های جهان هستند که از وسط شهر رشت می‌گذرند و به تالاب انزلی وصل می‌شوند.
دکترغلامی بیان داشت: هر ساله حجم بسیار زیادی از رسوبات در حوزه تالاب وارد می‌شود که با این روند در آینده شاهد مرگ تالاب خواهیم بود.
وی با اشاره به مفهوم قدیمی تالاب که به آن مرداب می‌گفتند، اشاره کرد و گفت: متاسفیم از اینکه به تدریج تالاب را به مرداب تبدیل می‌کنیم.
وی در خصوص احداث کنارگذر انزلی تصریح کرد: 16 کیلومتر کنارگذر انزلی از داخل تالاب این شهر می‌گذرد و از سال 77 که عملیات کنارگذر اجرا شد تا کنون روی سه کیلومتر از آن هنوز بحث است و تا به امروز مسئولان امر بر احداث یا عدم ساخت آن به نتیجه‌ای نرسیدند.
دکتر غلامی وضعیت تالاب استیل آستارا را نامناسب خواند و اذعان داشت: آب استیل آستارا کاهش یافته و این یک فاجعه است در حالی که بسیاری از کشاورزان روی آب استیل حساب باز کرده بودند.
وی با اشاره به وضعیت کم آبی در سال آینده تصریح کرد: نباید خشکسالی گیلان را قابل قیاس با استان‌های دیگر بدانیم زیرا متوسط بارندگی در استان سالانه یک هزار و 200 میلی‌متر است ولی امسال حدود 500 تا 600 میلی‌متر بارندگی خواهیم داشت و این موضوع یک هشدار برای خطر خشکسالی است.
وی بر ضرورت مدیریت منابع آب تاکید کرد و افزود: هیچ متولی برای سلامت آب در داخل شهرها نداریم و تشکیل معاونت محیط زیست منابع آبی برای ارائه راهکارها و برنامه‌ریزی، ضرورت دارد.
محقق مرکز تحقیقات کشاورزی گیلان با بیان اینکه برنج یک محصول غرقابی است، گفت: در شالیکاری سه برابر آب مورد نیاز مصرف می‌شود ولی مدیریت تقسیم و توزیع آب در استان ضعیف است و آب‌های ما هدر می‌رود و در فصل غیر زراعی شاهد از دست رفتن آب هستیم.
همچنین پیشنهاد تشکیل شورای عالی منابع آب و تشکیل معاونت زیست محیطی از جانب آقای دکتر غلامی مطرح شد.

در ادامه آقای مهندس وشتائی از مدیریت بخش آبفای شرکت آب و فاضلاب نیز خبر راه اندازی تصفیه خانه فاضلاب رشت را داد و گفت: سال آینده تصفیه خانه لاهیجان راه اندازی می شود و هم اکنون نیز تصفیه خانه انزلی راه اندازی شده و منجیل نیز یک تصفیه خانه کوچک دارد.

سپس مهندس ساغری از مدیران آب و فاضلاب استان گیلان که به صحبت پرداخت و در انتهای نشست از آقایان دکتر فتحیده، دکتر ثابت رفتار و خانم رقیه ابراهیم زاده خبرنگار که در طول سالهای گذشته همیشه در برنامه ها و نشست های شبکه حضور داشته و پوشش خبری داده اند تقدیر به عمل آمد و لوح یادبودی از طرف شبکه سبز تقدیمشان گردید.

در پایان، کمال تشکر خود را نسبت به همکاری مهندس ساغری، شرکت آب و فاضلاب استان گیلان و کانون حمایت و توسعه کشاورزی استان گیلان در برگزاری هر چه بهتر این گردهمایی اعلام می نماییم.

منابع: گیلان امروز، خبرگزاری فارس

گردهمایی شبکه سبز گیلان به مناسبت روز جهانی تالاب ها

شبکه سازمان های غیر دولتی زیست محیطی گیلان ( شبکه سبز گیلان ) به مناسبت روز جهانی تالاب ها با حضور جمعی از کارشناسان، متخصصان و مسئولین  نشست هم اندیشی حول محورهای زیر برگزار می کند :

-          اهمیت تالاب ها و تاثیر آنها بر زندگی ما

-          تالاب ها و کم آبی کم سابقه در 40 سال اخیر

-          تالاب ها، آب شیرین و حوزه رودخانه ها

-          تالاب ها و عملکرد اکولوژیکی – هیدرولوژیکی آنها

-          بررسی شعارهای سال 2009 کنوانسیون بین المللی رامسر

-          مدیریت یکپارچه حوزه رودخانه ها و منابع آبی، یک رویکرد مهم و مشترک در چالش های مدیریتی تالاب ها

-          تالاب ها و آبگیرها، پشتوانه ارزشمند در توسعه ی پایدار

زمان: شنبه 19 بهمن ماه 1387 ساعت 15:30

مکان: رشت، خیابان امام خمینی، بالاتر از میدان توشیبا به سمت میدان گیل، سالن کنفرانس سازمان آب منطقه ای استان گیلان

منتظر حضور سبزتان هستيم